تعریف بیماری

مروري بر اختلالات شايع روان

اختلالات خلقي:
اختلالات خلقي به طور كلي به دوگروه عمده اختلالات افسردگي و اختلالات دوقطبي تقسيم مي گردند. در اختلالات افسردگي در مدت زماني كه چند هفته يا چند ماه طول مي كشد، فرد از لحاظ هيجاني و خلقي بيش از حد غمگين، بي علاقه و نااميد است. در اختلالات دوقطبي فرد علاوه بر دوره هايي از افسردگي دوره هايي به نام مانيا را نيز تجربه مي كند در حالت مانيا فرد در مدت زماني كه ممكن است چند روز (حداقل 7 روز) تا چند هفته طول بكشد بيش از حد سرخوش، شاد، پرانرژي يا تحريك پذير است. 

توجه: بيماري كه حداقل يك دوره مانيا را تجربه كرده است هر چند در حال حاضر در حالت افسردگي باشد همچنان مبتلا به اختلال دوقطبي محسوب مي شود.

افسردگي: 
افسردگي اختلال شايعي است. از نشانه هاي مهم وكليدي آن خلق و روحيه افسرده در اكثر اوقات روز و تقريباٌ همه روزها و يا بي علاقگي و بي لذتي در تقريباٌ اكثرفعاليت هاي روزمره است. بيماران مبتلا به افسردگي، علاوه بر خلق افسرده، دچار كاهش انرژي و علايق و بي حوصلگي نيز مي گردند.

علايم ديگر افسردگي شامل: اختلال در خواب مثل كاهش يا افزايش خواب، اختلال در اشتها مثل پرخوري يا كم خوري، اختلال در حافظه و تمركز، اختلال عملكرد جنسي (بي ميلي يا ناتواني جنسي)، احساس گناه، علايم جسمي متعدد مثل سردرد، درد مفاصل و عضلات، سوزش يا درد معده و... كه هيچ دليل يا تشخيص طبي ديگري ندارند و معمولاٌ در مراجعه به پزشك به عنوان درد هاي عصبي در نظر گرفته مي شود.

خلق افسرده:
احساس غمگيني، بي حوصلگي، پوچي، زود گريه كردن، كاهش واضح علاقه يا لذت از اموري كه قبلاٌ مورد علاقه فرد بوده است، مثال:  فردي كه قبلاٌ از شركت در جشن ها يا مهماني ها لذت مي برده، اكنون رغبت و علاقه اي به اين گونه امور نشان نمي دهد. فرد گوشه گيري از جمع و تنهايي را ترجيح مي دهد. • فرد علاقه اي به انجام تفريحات مورد علاقه خود كه در گذشته انجام مي داده، نشان نمي دهد. • چيزي موجب خوشحالي، نشاط و اشتياق در فرد نمي شود، بازي با بچه ها، گردش، سفر و...

گروه هايي كه در معرض خطر بيشتري براي ابتلا به افسردگي قرار دارند: 
1- زنان به ويژه پس از زايمان (افسردگي پس از زايمان) 2- سالمندان 3- افراد مبتلا به بيماريهاي جسمي مزمن مثل ديابت، صرع و بيماري هاي قلبي عروقي 4- افراد دچار سوءمصرف مواد يا الكل 5- افرادي كه مرگ يا جدايي از همسر، سوگ عزيزان، شكست-هاي عاطفي، تحصيلي، شغلي را تجربه كرده اند. 6- افرادي كه داراي سابقه خانوادگي بيماري روانپزشكي به ويژه افسردگي هستند. 

مواردي كه بايد در پيگيري بيماران افسرده توسط كارشناسان مراقب سلامت خانواده اجرا شود: 
1-آموزش بيمار و خانواده وي درباره بيماري با تاكيد بر اهميت و ضرورت درمان و پي گيري
2- پي گيري مصرف منظم داروها مطابق با دستور پزشك
3- پي گيري علايم افسردگي: غمگيني، كاهش انرژي، خستگي، مشكلات خواب و اشتها 
4- بررسي عوارض جانبي داروها و در صورت لزوم ارجاع بيمار به پزشك (عوارض شايع: تهوع، اسهال يا يبوست، سوء هاضمه، خشكي دهان، خواب آلودگي، ... كه در هفته اول پس از شروع داروها ممكن است بيشتر بروز كند). 

پي گيري مراجعات بيمار به پزشك طبق زمانبندي تعيين شده از سوي پزشك (ماهانه) پيگيري در مورد بيماران زير بايد درفواصل كوتاه حداكثر هفتگي انجام شود: 
1- بيماراني كه افكارخودكشي يا اقدام به خودكشي داشته اند. 
2- بيماراني كه دستورات دارويي را مطابق تجويز پزشك اجرا نكرده يا پذيرش كافي براي درمان و پي گيري ندارند. 
3- شرايط نامناسب خانوادگي و فقدان حمايت لازم از سوي خانواده و نزديكان. 
4- كارشناس مراقب سلامت خانواده چنانچه در پي گيري هاي خود موارد فوق را شناسايي نمود ضمن آموزش به بيمار و خانواده تلاش خواهد نمود كه بيمار سريع تر و زودتر از موعد مقرر توسط پزشك مربوطه ويزيت شود. 

اختلالات دوقطبي:

بيمارمبتلا به اختلال دوقطبي ممكن است در زمان هايي احساس خوشحالي و نشاط بيش از حد داشته باشد، انرژي و فعاليت زيادي از خود نشان دهد كه به نظر اطرافيان و نزديكانش غير عادي برسد و تصور كند قادر است هر كاري را هر چند بزرگ و ناممكن انجام دهد. احساس خستگي نمي كند و نياز به خواب در او كم مي شود. به اين حالت «مانيا» گفته مي شود. در عين حال همين بيمار ممكن است در زمان هاي ديگري به شدت احساس غمگيني و افسردگي داشته و حوصله انجام هيچ كاري را نداشته باشد كه اين حالت همان « افسردگي» است. بيماران دوقطبي بين اين دو حالت مانيا و افسردگي تغيير حالت مي دهند. و دوره اي نيز ممكن است بهبودي كامل داشته باشند و به زندگي سالم خود با يا بدون دارو ادامه دهند.

ساير علايم اختلال دوقطبي (حالت مانيا): • تحريك پذيري، عصبانيت و پرخاشگري • پرحرفي • بي خوابي • توجه: همه اين علايم يك دوره يك تا چند هفته اي بايد داشته باشد و اين حالات در چند ساعت و چند روز نمي تواند بيماري دوقطبي تلقي شود. • ولخرجي و انجام كارهاي پر خطرمثل رانندگي پر سرعت، روابط جنسي متعدد و... • همه اين علايم يك دوره يك تا چند هفته اي بايد داشته باشد و اين حالات در چند ساعت و چند روز نمي تواند بيماري دوقطبي تلقي شود. 
 بيمارممكن است همزمان دچار علايمي از توهم يا هذيان (سايكوز) نيز باشد كه در اين صورت بايد ارجاع فوري به پزشك انجام شود. • از فردي كه نشانه هاي مانيا دارد حتماٌ راجع به افكار خودكشي يا قصد جدي براي آسيب به خود يا ديگران سئوال كنيد. چنانچه پاسخ مثبت است، اين علايم را به عنوان يك اورژانس روانپزشكي در نظر گرفته و بيمار را ارجاع فوري به پزشك دهيد.

خودكشي :

• خودكشي به معناي خاتمه زندگي به دست خودفرد است. اگر كسي دست به خودكشي بزند ولي زنده بماند به اين رفتار اقدام به خودكشي ميگوييم.

مهم ترين عوامل خودكشي عبارتند از:

• علل رواني: بيماري هاي رواني به ويژه افسردگي، اعتياد، سايكوز، اختلال دوقطبي علل روانشناختي مانند شكست عاطفي، تحصيلي يا هر شكست ديگر، استرس ها

• علل جسمي: بيماري هاي جسمي مزمن (مثل سرطان، صرع، ايدز، بيماران دياليزي). • تنها زندگي كردن، فقدان حمايت خانوادگي و اجتماعي و همچنين عوامل فشارزا (مانند طلاق، بيكاري، فقر، از دست دادن نزديكان، شكست در كار يا تحصيل، ازدواج تحميلي و اختلافات زناشويي. . .)

نكات كلي در برخورد با فردي كه از خودكشي صحبت مي كند: 
• صحبت در خصوص خودكشي را جدي بگيريد و همدلي نشان دهيد.• فعالانه گوش دهيد و علاقمندي خود را طي مصاحبه نشان دهيد. • از سرزنش و پند و اندرز اجتناب كنيد. • به فرد فرصت دهيد تا آزادانه احساسات وعقايد خود را ابراز نمايد. • راجع به افكار خودكشي، اقدام يا برنامه براي اقدام به خودكشي به صراحت بپرسيد. • فرد را تنها نگذاريد و به وي بگوييد كه منابع دريافت كمك (ارجاع به پزشك، روانپزشك و ....) وجود دارد. دسترسي بيمار براي دريافت اينگونه خدمات را تسهيل نماييد. • در تمامي مراحل از پيگيري درمان، مراجعه منظم به پزشك يا مصرف دارو اطمينان حاصل نماييد.

خشونت • 
مواردي كه با احتمال خطر بالاتري براي خشونت و پرخاشگري همراه است:
• جنس مذكر
• سن 15 تا 24 سال
• وضعيت اقتصادي اجتماعي پايين
• سابقه قبلي رفتارهاي پرخاشگرانه، سوء مصرف مواد، سايكوز
اقدامات فوري در مقابله با بيماران پرخاشگر: • محيط را آرام سازيد. • وسايلي را كه مي توانند به عنوان سلاح استفاده شوند دسترس نباشند. • از ديگران كمك بگيريد. • رويكرد تهديدكننده يا تحقيركننده نداشته باشيد. • از آنجا كه مشكلات جسمي و رواني متعددي مي تواند باعث بروز رفتارهاي پرخاشگرانه شود ارجاع به پزشك توصيه مي شود. 

اختلالات اضطرابي •

بيماري وسواس • يكي از بيماري هاي اضطرابي است كه تعداد زيادي از افراد جامعه به آن مبتلا هستند. شايع ترين نوع از اين بيماري وسواس به آلودگي يا نجاست است كه در اثر اين وسواس بيمار شروع به شستن يا آب كشيدن بيش از اندازه مي كند.
• فكرهاي مزاحم و ناراحت كننده اي كه برخلاف ميل فرد به ذهن او هجوم مي آورند و بيمار نمي تواند از دست آنها رهايي يابد. از جمله اين افكار مي توان به افكار كفرآميز يا افكار جنسي يا فكر آسيب زدن به ديگران اشاره كرد.

• اضطراب اجتماعي يكي از انواع اختلالات اضطرابي است كه بيشتر در نوجوانان و جوانان ديده مي شود. اين افراد وقتي بخواهند جلوي افراد ناآشنا حرف بزنند يا كاري انجام دهند بسيار مضطرب مي شوند و ممكن است نتوانند اين كار را به درستي انجام دهند. به اين بيماري اضطراب اجتماعي گفته مي شود.
• اختلال استرس پس از سانحه:
نوع ديگري هم از اختلال اضطرابي وجود دارد كه در اثر بروز يك حادثه بسيار شديد و خطرناك مثل زلزله، جنگ يا تصادف ايجاد مي شود. براي مثال در جريان دفاع مقدس و همچنين در زلزله بم اين اختلال در بسياري از هموطنانمان ايجاد شده است. در اين موارد بيمار برخلاف ميل خود، مرتب به ياد آن حادثه مي افتد و بسيار ناراحت و مضطرب مي شود. عصبانيت، پرخاشگري و اضطراب زياد از علايم اين اختلال هستند.

 اختلالات اضطرابي بسيار شايع هستند و انواع مختلفي دارند.

• هم دارو و هم روان درماني در درمان اختلالات اضطرابي موثرند.
• بيماران نگران وابسته شدن به داروها هستند.
• بيشتر داروهاي روانپزشكي اعتيادآور نيستند و با مصرف درست آنها زير نظر پزشك وابستگي اتفاق نمي افتد.

اختلالات سايكوتيك:

توهم و هذيان از علايم اصلي اين بيماري ها هستند. • رفتار بي دليل و بي هدف و گفتار آشفته هم از نشانه هاي اين اختلالات هستند. • تمام اين بيماران نياز به بررسي و درمان فوري و جدي دارند. • معمولا درمان اين بيماران درازمدت است. • قطع زودهنگام داروها باعث عود بيماري مي شود. • • درمان اصلي اختلالات سايكوتيك درمان دارويي است و معمولا لازم است اين بيماران براي چند سال به طور مرتب دارو مصرف كنند. يكي از مهمترين مشكلات در درمان اين اختلالات اين است كه بسياري از بيماران قبول ندارند كه بيمار هستند و بنابراين از خوردن دارو خودداري مي كنند يا پس از مدتي كه علايم بيماري فروكش كرد، داروي خود را قطع مي كنند. قطع زودهنگام دارو معمولا باعث مي شود كه بيماري پس از چند هفته يا چند ماه دوباره عود كند.

صرع:

صرع يك نوع حالت حمله و تشنج تكراري است كه به دليل اختلال در كاركرد سلول هاي مغزي بروز مي كند • صرع به اشكال مختلف مانند كم شدن يا از بين رفتن ناگهاني هوشياري، مات زدگي، افتادن، تشنج و حركات تكراري وكوتاه مدت اندام ها ظاهر مي شود
علل صرع : • صرع به سبب عوامل مختلفي مانند صدمه مغزي، عفونت و عوامل ارثي، صدمات حين تولد و دوران كودكي، ايجاد مي شود. همچنين مننژيت ها و انواع التهاب هاي عفوني يا ناشي از بيماري فشار خون و نارسايي عروقي مغزي همگي مي توانند باعث ايجاد صرع شوند.

آموزش سلامت روان و برخي نكات مهم در صرع:
• افرادي كه مبتلا به صرع هستند و يا آستانه تشنج پائيني دارند (سابقه تشنج دارند) بايد به هر پزشكي كه براي درمان مراجعه مي كنند مشكلات خود را به طور كامل بيان كنند. • اصل اول و اصلي در درمان صرع مصرف مرتب دارو، خودداري از قطع ناگهاني و خودسرانه دارو و تحمل عوارض خفيف داروهاست. • صرع درمان دارد و اغلب بيماران صرعي قادر به ادامه زندگي معمولي، ازدواج، بارداري، و كار هستند. • در پيگيري موارد مصروع اگر صرع مداوم باشد و يا همراه عوارض جسمي و رواني شديد، لازم است پيگيري هفتگي و در غير اين صورت پيگيري ماهيانه صورت پذيرد.
درمان دارويي: • در درمان دارويي صرع طول دوره درمان طولاني مدت خواهد بود. در اغلب موارد در صورتي كه بيمار به مدت 3 تا 5 سال هيچ حمله تشنجي نداشته باشد، پزشك تصميم به كاهش تدريجي و نهايتا قطع دارو خواهد گرفت.

عضویت در خبر نامه



با ثبت نام در کانون حمد ایرانیان در کار خیر و بشر دوستانه همراه ما باشید و از پانل اختصاصی بهره مند شوید


ثبت نام در کانون حمد ایرانیان

اطلاعات تماس

اصفهان، ‏ابتدای خیابان مطهری روبروی درب جنوبی بیمارستان امید. نبش خیابان خیام. بن بست ناهید( ۱۸)

8144713861

03132335148

info@spcf.ir

5894637000042066

0112121111000 (بانک ملی ایران - سیبا)

بانک ملی مرکزی 23001110000007